Arbeidsmarktrelevantie…

Written by Erwin van Rooijen. Posted in Blogs

Deze week verschenen de nieuwe arbeidsmarktprognoses van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) van de Universiteit van Maastricht. De kranten stonden er weer bol van: lerarentekorten, tekorten in de techniek, tekorten in de ICT en nog veel meer voorspellingen. Het is gedegen onderzoek, uitgevoerd door zeer bekwame onderzoekers en het is relevante informatie. Ik maak veel gebruik van de ROA-cijfers in het kader van doelmatigheidsonderzoeken die ik uitvoer voor hogescholen. Om nieuwe opleidingen door het ministerie bekostigd te krijgen moeten hogescholen de zogenaamde ‘macro-doelmatigheidstoets’ doorstaan. Door middel van onderzoek moet worden onderbouwd dat de nieuwe opleiding doelmatig is, een toegevoegde waarde heeft, kan rekenen op voldoende studenten en arbeidsmarktrelevantie heeft. Dat vind ik ook terecht, tenminste als het gaat om beroepsonderwijs. Het gaat immers om publiek geld. Dat moet verantwoord worden besteed. Ben ik het mee eens, op macroniveau.

Maar wanneer ik in een krantenkop lees “Scholieren richten zich te veel op wat ze leuk vinden”, aldus de onderzoeker namens het ROA, dan gaan bij mij alle alarmbellen af en denk ik: daar gaan we weer. Ik vind dat jongeren zich juíst moeten laten leiden door wat ze leuk vinden. Dat is hún arbeidsmarktrelevantie. Mijn oud-collega en gerenommeerd onderwijssocioloog Frans Meijers roept het al meer dan dertig jaar, ook gebaseerd op degelijk empirisch onderzoek (waaraan ik heb mogen meewerken): jongeren kiezen niet op basis van informatie, maar kiezen uiteindelijk op basis van ervaring. Leuk al die studie- en beroepskeuzetestjes en al die beschouwingen over arbeidsmarktrelevantie, maar (verreweg de meeste) jongeren laten zich er niet door leiden. En dat is maar goed ook.

Wanneer mensen zeggen ‘ik sta in de file’ bedoelen ze eigenlijk ‘ik sta hier mede een file te veroorzaken’, maar zo ervaren ze het niet. Ze ervaren de file als een gegeven waardoor zij worden gedupeerd. Veel mensen kijken ook zo aan tegen ‘de overheid’: een abstract (noodzakelijk) kwaad. Mijn (politieke) opvatting is dat wij juist met z’n allen de overheid zijn.

Zo werkt het ook vaak met de term ‘arbeidsmarktrelevantie’. Alsof het een onvermijdelijk gegeven (in de toekomst) is waaraan wij (en zeker studerende jongeren) zich maar moeten aanpassen. Dan maar ‘iets minder leuk’, maar wel meer kans op werk.

Je hoort ook wel eens spreken over opleidingen die ‘opleiden tot werkloosheid’. Dat vind ik beledigend voor de studenten en de docenten, die het lef hebben om zich uitsluitend door intrinsieke motivatie te laten leiden. Zij zijn degenen die de samenleving uiteindelijk écht verder brengen, niet de ‘volgers’ die zich laten leiden door cijfers.

Natuurlijk begrijp ik hoe de economische conjunctuur werkt, maar ik zou het dominante arbeidsmarktkansen-paradigma willen omdraaien: de jongeren van nu, die kiezen wat ze leuk vinden, creëren zelf hun arbeidsmarktrelevantie van morgen. Zij moeten de toekomstige samenleving maken en vormgeven, niet hun keuze afstemmen op rekenmodellen. Ik kan het weten, want ik heb destijds gekozen voor een zeer arbeidsmarktirrelevante opleiding (in termen van ROA-prognoses) en ben nog geen dag werkloos geweest.

Dus mijn advies aan alle jongeren in Nederland: kies wat je leuk vindt, volg je hart, volg je passie.

Met deze kerstgedachte wens ik u allen een mooi en gezond 2018.

Erwin van Rooijen

 

Tags: , , , , , , , ,

Trackback from your site.

Leave a comment