Archive for January, 2013

Is ‘demotie’ te makkelijk?

Written by Peter de Leeuwerk. Posted in Blogs

De bestuursvoorzitter van CapGemini heeft met zijn voornemen om salarisverlaging toe te passen bij het ouder worden veel ophef veroorzaakt. Dat is onterecht. Want ons beloningssysteem vindt zijn oorsprong in vanzelfsprekende economische groei; alleen dan is het immers mogelijk om structurele loonkostenstijgingen te absorberen. Omdat de twijfels over de terugkeer van de groei alsmaar groter worden, is het dus onvermijdelijk om deze discussie te starten. Want laten we als 55-plusser eerlijk zijn: de stelling dat ons surplus aan ervaring en kennis een nog grotere kloof dan nu al het geval is tussen de inkomens van ouderen en jongeren zou rechtvaardigen, is onhoudbaar. Niet alleen is het zeer twijfelachtig of al die ervaring nog wel relevantie heeft en houdt, werken kost in de eerste plaats gewoon heel veel energie, energie die afneemt als je ouder wordt, of je het nu leuk vindt of niet.

Nog even los van allerlei denkbare negatieve macro- en micro-economische effecten (wie krijgt nog een hypotheek, wie onderhoudt de dure studerende kinderen?) overheerst bij mij toch het gevoel dat toepassing van het instrument ‘demotie’ te makkelijk is. Het lijkt me een instrument dat je pas uit de kast haalt als alle andere inspanningen onvoldoende soelaas bieden. En volgens mij zijn we nog lang niet zo ver. In de praktijk zie ik zowel werknemers als werkgevers tal van kansen laten liggen om de inzetbaarheid en productiviteit op peil te houden of zelfs te vergroten. Laat ik beginnen met degenen die het meeste belang hebben bij het vermijden van ‘demotie’: de werknemers. Waarom zijn er niet veel meer die hun werkzame leven spannend willen houden, door van baan te veranderen als het nog ‘leuk’ is, door zelf te beslissen om een deel van hun vrije tijd te besteden aan een opleiding, door zichzelf doelen te stellen, door zich bewust te ‘stretchen’ en te waken voor de automatische piloot? Hoeveel mensen hebben in hun jonge jaren geen collega’s om hen heen gezien waar zij nooit op wilden gaan lijken? Waarom gunt men zichzelf niet dat je in de tweede helft van de vijftig in de positie bent om tegen jezelf te kunnen zeggen: ik màg gelukkig nog 10 jaar?

Maar ook de werkgevers maken zich er vaak te gemakkelijk vanaf. Het is zo verleidelijk om goede medewerkers vast te houden en ‘uit te melken’ èn evenzo om medewerkers die ‘over de top’ zijn te laten bungelen en niet aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om zich, ook – of beter: juist – te blijven ontwikkelen. Los van dit ogenschijnlijk begripvolle maar eigenlijke asociale gedrag van de werkgever, schiet de manager bovendien in zijn eigen voet. Want hoe kan hij met een stel ‘uitgerangeerde grijsaards’ straks de oorlog nog winnen? Want al zou de manager in de positie komen om hen in te ruilen voor jonge medewerkers, hij zal mis tasten, want straks zijn er gewoon niet genoeg.

Laten we hier eerst maar eens echt werk van maken. Demotie kan dan altijd nog. Met mijzelf heb ik een jaar geleden afgesproken dat ik nog ten minste 10 jaar lang 55 wil blijven. Ik weet wat ik daarvoor moet doen (en laten). En nu maar volhouden. En natuurlijk een beetje geluk hebben.

Peter de Leeuwerk

Groeien…

Written by Roeland Buijsse. Posted in Blogs

Ik weet het, het lijkt een beetje obligaat om na de val van een grote onderwijsinstelling een blog te schrijven over de negatieve gevolgen van te groot groeiende publieke dienstverleners. Toch is dat niet mijn bedoeling met dit schrijfsel. Wat ik kwijt wil, dat zou ik ook zonder het debacle in MBO-land hebben geschreven. Ik loop de laatste jaren bij behoorlijk wat scholen rond, ken hun strategieën, werk er soms ook aan mee, spreek met veel bestuurders en directeuren en kort door de bocht is mijn conclusie: iedereen wil groeien!

‘Groeien betekent meer geld’
‘Om onze ambities waar te maken, moeten we groeien’
‘Onze concurrenten groeien, dus wij ook’
‘Ik groei dus ik doe het goed’
‘Als we niet groeien dan is onze continuïteit niet gewaarborgd’ 

Bovenstaande uitspraken zijn een paar voorbeelden die ik nog steeds dagelijks meemaak. Ik had dit nog kunnen begrijpen als ik met een CEO van een commerciële organisatie zou praten. Voor commerciële organisaties is groei een doel op zich, groei wakkert innovatie aan en maakt middelen vrij om te investeren. Met jaren van groei worden jaren van krimp gecompenseerd.

Maar voor een publieke organisatie zoals een school? Ik moet zeggen, dat ik er vroeger ook wel in mee ging. De laatste jaren begin ik me een beetje te verzetten tegen groeiambities van scholen, opleidingssectoren, onderwijsclusters e.d., maar wat eenmaal in het hoofd zit, gaat er lastig uit. Boosdoener is wat mij betreft toch tenminste voor een deel de wetgeving zoals de Wet Hoger Onderwijs en de Wet Educatie en Beroepsonderwijs, waarin de ROC-vorming werd geregeld en de bijbehorende bekostiging. Er was sprake van consolidatie en schaalvergroting. Her en der is dit succesvol, her en der niet. Daar gaat het me niet om. Waar het me om gaat, is dat de laatste 15 jaar het principe groei zo’n mantra is geworden in de sector dat bestuurders en directeuren er hun succes of falen aan af meten. Nog steeds wordt het succes van scholen vooral gemeten in ‘zijn we gegroeid’. En, nog erger, wordt onvoldoende groei beschouwd als een groot risico voor de organisatie. De continuïteit is in gevaar!!

Dit slaat echter helemaal nergens op. Groei kan nooit een indicator zijn voor succes van een publieke dienstverlener zoals een school, en al helemaal geen doelstelling. Het is namelijk irrelevant. Er is immers geen reden tot groei, want de organisatie wordt bekostigd en hoeft geen cent zelf te verdienen. De school is een publieke voorziening met een maatschappelijke taak. Samengevat: hoe kan een publiek bekostigde organisatie met een maatschappelijke taak nou een groeiambitie hebben? Dit kan in één geval, namelijk als sprake is van een grote vraag naar gediplomeerden door het (regionaal) bedrijfsleven. In dit geval kan het de maatschappelijke opdracht zijn voor scholen om te groeien, althans, om te zorgen dat zo veel mogelijk jongeren de opleidingen kiezen waar grote vraag naar is.

Bij deze dus een oproep aan alle scholen. Doe waarvoor je bekostigd wordt en ontleen je succes aan zaken waar je organisatie voor aan de lat staat: studenttevredenheid, de mate van voortijdig schoolverlaten, diplomarendement, veilige school, (wetenschappelijke) prestaties e.d. Succes!

Roeland Buijsse