Archive for April, 2013

De ondergang van e-mail: oorzaak of gevolg van collectieve onthechting?

Written by Peter de Leeuwerk. Posted in Blogs

Deze zwaarmoedige titel is natuurlijk een tikkeltje te veel voor de opening van een eenvoudige blog. Maar ja, je moet iets doen om een beetje aandacht te trekken. Daarover spraken wij, de voorzitter van mijn Rotary Club en ik, toen wij zelfs in onze eigen club tekenen van apathie meenden te bespeuren. Want, zo constateerden wij, het is kennelijk niet (meer) vanzelfsprekend om mail van clubleden te beantwoorden. Positief ingesteld als wij zijn, zeker waar het de betrokkenheid van onze clubgenoten bij het ‘clubgebeuren’ betreft, kregen voor de hand liggende argumenten als ‘het interesseert ze niet, ze voelen zich niet aangesproken, ze kijken vooral naar hun eigen plezier en belang’ geen vat op ons.

Maar ja, wat is het dan wel? Want onomstotelijk feit is dat het medium e-mail, toch vooral bedoeld om meer dan één persoon tegelijk op een praktische manier een praktische vraag te stellen, zijn doel steeds vaker voorbij schiet. Als je iemand vis à vis aanspreekt of opbelt, dan krijg je normaal gesproken ten minste enig geluid terug. Maar bij eenzelfde vraag per e-mail  blijft het vaak oorverdovend stil. Zou iemand zijn hoofd omdraaien en weglopen of zonder een woord te zeggen de haak erop gooien, dan zou dit over het algemeen toch op zijn minst als onbehoorlijk worden ervaren. Gelden bij het omgaan met e-mail dan andere fatsoensnormen? Zijn er eigenlijk wel fatsoensnormen voor elektronisch berichtenverkeer? Zo zag ik ooit een heel oud tv-spotje uit de tijd dat de telefoon voor het grote publiek beschikbaar kwam. Daarin werd het volk geïnstrueerd hoe men de telefoon geacht werd op te nemen en welke beleefdheidsvormen daarbij in acht dienden te worden genomen. Daarom zeggen wij nog steeds netjes ‘goedemiddag, u spreekt met Peter de Leeuwerk’ en brult men in de VS gewoon ‘hello’. Maar ja, het past niet bij deze tijd om mensen gedrag voor te schrijven. En daar lijkt het e-mailverkeer een van de slachtoffers van.

‘Ik stuur wel even een mailtje’ is misschien het meest uitgesproken zinnetje in het hedendaagse intermenselijke contact. Het vermoeden van gemakzucht (‘gooi de boel maar over de schutting’) nodigt niet uit om direct en enthousiast te reageren: ‘had hij niet even kunnen bellen, dan had ik meteen wat toelichting kunnen vragen; had hij zijn vraag niet wat duidelijker kunnen toelichten; of: waarom maakt hij mij niet wat enthousiaster?’  Het gevoel van de onbalans tussen het gemak waarmee de vraag wordt gesteld en de ervaren zwaarte van het antwoord is mogelijk ook een factor bij het laten bungelen van e-mail. Dat zou vooral de verzender zich  moeten realiseren. Een – wat makkelijk, maar toch – excuus voor de ontvanger schuilt in problemen bij de praktische follow up van een mail: ‘nu moet ik eerst mijn agenda raadplegen (en soms ook die van een ander) en daar heb ik nu de gelegenheid niet voor. Ik doe het later wel’. En voor je het weet raakt de mail, in het vaak hevige mailgeweld, letterlijk en figuurlijk van het scherm. Sorry, vergeten, ondanks mijn goede intentie.

Het zijn niet meer dan een paar bespiegelingen. Ik weet het antwoord ook niet, zelfs niet eens waarom mijn eigen gedrag is wat het is (wàt het is, laat ik hier even in het midden). Maar we kunnen er natuurlijk wel wat aan doen. Juist door gebrek aan algemene normen is het logisch dat een organisatie – een bedrijf, een vereniging – een gedragscode overeenkomt, die eisen stelt aan de ontvanger  èn de verzender. En wat ik zelf ga doen? Vaker de telefoon grijpen. Want is het niet opgevallen, bedacht ik mij onlangs, dat de gesproken gedachtewisseling – dat nu eenmaal veel meer zeggingskracht heeft dan een mailtje – steeds meer wordt weggedrukt door mailtjes, whatsapp’jes, sms’jes? Dat is een verarming van het intermenselijk verkeer en leidt op zichzelf al tot onthechting van de groepen waartoe bij menen te behoren. Ook zware woorden natuurlijk, maar ik ervaar het wel zo.

Genoeg voor dit moment. Ik hoop dat deze blog wat reacties losmaakt. Ik ben er niet helemaal zeker van, want reageren op een blog verloopt digitaal ;-).

Peter de Leeuwerk