Archive for June, 2015

Leren in de breedte…

Written by Erwin van Rooijen. Posted in Blogs

Het is toch wel exemplarisch voor de bijzondere en eigenlijk onmogelijke samenstelling van het huidige kabinet. Een ietwat geëxalteerde staatssecretaris van onderwijs, die voortdurend loopt te roepen dat we in talent en excellentie moeten investeren, dat we op kop moeten lopen in de ‘kenniseconomie’ en dat we met z’n allen een visie op het onderwijs in 2032 bij elkaar moeten twitteren. Daartegenover zijn eigen minister (van sociaal democratische huize), die ‘de arbeider’ nu toch even maant om pas op de plaats te maken. Zij ‘stoort zich eraan’ dat ‘iedereen maar hogerop wil’.

Ik chargeer natuurlijk, zoals deze uitspraken de afgelopen tijd volop gechargeerd en geridiculiseerd zijn. Dat mag in een vrij land. Beide bewindslieden hebben hun uitspraken inmiddels ook uitgebreid genuanceerd en uitgelegd zat ze door ‘de media’ uit ‘de context’ gehaald zijn. Ook dat mag (maar ze hebben het wel gezegd).

Door journalisten en commentatoren is er ook veel verstandigs over gezegd, bijvoorbeeld door Aleid Truijens in de Volkskrant van zaterdag 13 juni jongstleden. Zij stelt dat de minister natuurlijk wel een punt heeft, maar dat zij er verstandiger aan had gedaan om de kwaliteit van het onderwijs en de onderwijsinstellingen als aanvliegroute voor haar betoog te nemen en niet de ambitie van de individuele jongere. Eens.

Wat ik typerend vind voor deze discussie is dat we voortdurend en uitsluitend blijven denken in ‘verticale lijnen’: hogerop, sociale stijging, stapelen, klimmen, niveau, beroepskolom, opscholen etc. Ik mis te veel de ‘horizontale dimensie’: verbreden en verrijken. Dat is waar het bij de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt steeds meer om gaat. Dat merk ik in verschillende opdrachten die ik momenteel uitvoer, met name rond de steeds populairder wordende ‘associate degree opleidingen’. Een associate degree opleiding is een eigenstandige, tweejarige opleiding, die opleidt tot een erkend diploma in het hbo.

In de vele interviews die ik uitvoer in het ‘beroepenveld’ in verschillende maatschappelijke sectoren merk ik dat steeds meer werkgevers het niet meer zo belangrijk vinden of er nou ‘mbo’ of ‘hbo’ op ‘het papiertje’ staat. Werkgevers denken steeds meer in competenties en vaardigheden, steeds meer in (zo u wilt) ‘21st century skills’. Associate degree opleidingen lijken in toenemende mate aan deze behoeften tegemoet te komen, zowel voor nieuw personeel als voor de bijscholing (ik praat bewust niet over opscholing) van zittend personeel. Overigens moeten we ook hier uitkijken voor de valkuil van het ‘niveau-denken’: associate degree opleidingen worden aangeduid met niveau 5, tussen mbo 4 en hbo bachelor in. Maar werkgevers denken dus steeds minder in die termen. Werkgevers denken ‘breder.’

A.F.Th. van der Heijden, wat mij betreft nog steeds de beste Nederlandse romanschrijver van dit moment, introduceerde ooit het begrip ‘leven in de breedte’, een metafoor die mij in mijn filosofische momenten altijd op de been heeft gehouden: “als je het leven niet kunt verlengen, dan moet je het verbreden.” Dat kan alleen wanneer je in meerdere dimensies tegelijk denkt én daar ook naar handelt (dat laatste voert hier te ver, lees zijn boeken).

Laten we in analogie hiermee ons maatschappelijke debat over het onderwijs verrijken met de term ‘leren in de breedte’. Laten we daarin voorop lopen.

Erwin van Rooijen