Archive for October, 2015

2032…

Written by Erwin van Rooijen. Posted in Blogs

Toch nog even over ‘2032’, #Onderwijs 2032 om precies te zijn. Op initiatief van staatssecretaris Sander Dekker startte het Platform Onderwijs 2032 op 1 februari 2015 een maatschappelijke dialoog over het onderwijs van de toekomst. Het jaar 2032 is als stip op de horizon gekozen, omdat de meeste kinderen die nu geboren worden ongeveer in dat jaar de arbeidsmarkt zullen betreden.

Heel Nederland mocht meepraten, bloggen, twitteren en facebooken. Op 1 oktober jongstleden presenteerde Paul Schnabel, voorzitter van de commissie, de hoofdlijnen van het advies. Bij Nieuwsuur kwam hij het een en ander nader toelichten.

Ik liep al een tijdje rond met het idee om een leuk, kritisch, mild ironisch stukje over Onderwijs 2032 te schrijven. Niet omdat ik het allemaal onzin vind, niet om het debat te ridiculiseren en zeker niet omdat ik de commissie en zijn voorzitter niet hoog zou achten, maar wel om de redenen die Aleid Truijens vorige week zaterdag in haar column in de Volkskrant zo treffend beschreef. Zij was mij dus voor. Ere wie ere toekomt.

Kern van haar betoog was dat er toch wel heel veel ronkende en obligate retoriek in het hele verhaal zit: de nieuwsgierigheid en creativiteit van leerlingen moeten geprikkeld worden, leerlingen moeten de kansen van de digitale wereld leren benutten, het onderwijs moet maatwerk bieden en relevant zijn, taal- en rekenvaardigheid zijn van groot belang enzovoort. Tja, daar kunnen we het niet mee oneens zijn, net zoals we allemaal voor de wereldvrede zijn. Dat vraagt dus inderdaad om enig ironisch tegengas, maar dat is dus al volop en met goede argumenten gegeven. En ja, je moet die oneliners in hun context lezen, ik weet het.

Ik wil hier nog een ander punt maken. Waarom trappen wij als samenleving toch steeds weer in de valkuil van het idee dat wij meer dan 10 jaar vooruit kunnen kijken? Waarom denken wij steeds dat wij de ongewisse toekomst een beetje naar voren kunnen halen en daarmee een beetje minder onvoorspelbaar kunnen maken. De geschiedenis leert ons keer op keer, dat dit een illusie is. Zeker alle stelsel- en paradigmawijzigingen die het onderwijsveld de afgelopen jaren als een pendule heeft zien langskomen en heeft mogen incasseren, leren dat dit een illusie is. Veel van wat er nu anno 2015 speelt, was in 2000 ondenkbaar en onvoorspelbaar. De samenleving is maar een klein beetje ‘maakbaar’ en dat is maar goed ook.

Vind ik dan dat het onderwijs zich niet op de toekomst moet richten? Natuurlijk vind ik dat wel. Het onderwijs leidt op voor de wereld en de arbeidsmarkt van morgen. Focus op de toekomst, uiteraard.

Geloof ik dan niet in de spreekwoordelijke ‘stip op de horizon’? Ook daarin geloof ik wel degelijk en bij verschillende ‘hei-sessies’ en andere bijeenkomsten pas ik deze methode zelf ook graag en met enige regelmaat toe. Aan creatieve werkvormen geen gebrek. Altijd goed als een organisatie of een team eens met elkaar de tijd neemt om zich af te vragen: ‘hoe willen wij over vijf jaar zijn en gekend worden?’ Onlangs heb ik zo’n sessie met mijn eigen collega’s van Tien organisatieadvies gedaan. Dat was leuk, gezellig, goed en inspirerend. Maar dat leidt niet meteen tot een actieagenda en dat hoeft ook niet. Een goed gevoel is ook een belangrijke opbrengst.

Ik ben een voorstander van groot en breed denken. Het kan mij niet visionair en idealistisch genoeg zijn, zeker niet als we het gesprek in het café voeren.

Maar wanneer we serieus de ambitie hebben om via ‘stippen op de horizon’ tot concrete acties, projecten, programma’s, stelselwijzigingen en nog veel meer te komen, zou ik willen bepleiten om ‘het klein te houden’.

Ik heb op deze plek al vaker geschreven over de vele mooie opdrachten die ik mag uitvoeren, waarbij ‘onderwijs en bedrijfsleven’ met elkaar in verbinding worden gebracht. Daar zitten vele voorbeelden tussen van mooie toekomstbespiegelingen en concrete samenwerking op korte termijn en op kleine schaal. Ik vind het mooi en dankbaar werk om daar als adviseur een bijdrage aan te kunnen leveren: maatwerk en relevantie.

Daarbij word ik gedreven door maatschappelijke betrokkenheid, ambitie en nieuwsgierigheid: ik ben altijd benieuwd naar de dag van morgen, mijn agenda zit de komende weken best vol. Maar hoe mijn agenda er in 2032 uitziet? Ik heb geen idee, gelukkig maar.

Erwin van Rooijen