Archive for July, 2016

Leren om niet bang te zijn…

Written by Erwin van Rooijen. Posted in Blogs

Ik ga dit jaar met een onrustig gevoel op vakantie. De wereld staat in brand. De ene aanslag volgt op de andere. Het volk wil een dictator, het volk krijgt een dictator (zegt de dictator). Het zijn angstige tijden en niemand weet het antwoord, niemand weet wat we moeten doen, niemand weet wat ons te wachten staat. We zijn als verschrikte konijnen, kijkend in de koplampen van onvoorspelbaar, onvoorstelbaar en ongericht geweld. Maar toch moeten we verder. We gaan ook verder. Maar hoe?

De ‘sleutel’ ligt altijd bij het onderwijs, zo wordt vaak gezegd en dat is ook zo. Het onderwijs heeft de afgelopen jaren grote maatschappelijke thema’s dan ook voortvarend ‘opgepakt’.

Als adviseur in ‘onderwijsland’ kom ik op veel verschillende scholen en ik zie dat er in vele klassen (in het basisonderwijs, van VMBO tot en met Gymnasium en ook in het MBO, HBO en WO) uitgebreid gediscussieerd wordt over belangrijke issues, over racisme en discriminatie, over intolerantie, over radicalisme, over de multiculturele samenleving, over de vluchtelingenproblematiek en over nog veel meer. Dat is goed en daarmee moeten we ook doorgaan. Daarmee houden we onze democratie vitaal.

We weten ook steeds beter welke jongeren we wat moeten leren en wat niet. Leerlingen die graag ‘met hun handen werken’ moeten we niet te veel lastigvallen met theoretische, algemeen vormende vakken. Excellente en hoogbegaafde leerlingen moeten van onze excellente en hoogbegaafde staatssecretaris nog steeds gestimuleerd worden tot excellente prestaties en niet worden afgeremd door minder getalenteerde leeftijdsgenoten. Nog steeds moeten meer meisjes voor techniek kiezen.

En álle leerlingen moeten iets mee krijgen van onze normen en waarden, van onze vaderlandse geschiedenis (de canon!) en natuurlijk van ‘burgerschap’. De ietwat hysterische hype rond ‘ondernemerschap’ lijkt enigszins op z’n retour, maar ook daar komen we nooit meer van af.

Maar welk antwoord gaat het onderwijs formuleren op de nieuwe werkelijkheid waarin we terecht gekomen zijn? Hoe gaan we onze kinderen leren om te leven in een wereld met een ‘structureel, substantieel dreigingsniveau’. Hoe gaan we onze kinderen leren om niet te bang te zijn, terwijl er misschien meer redenen dan ooit zijn om wel bang te zijn? Hoe gaan we uit deze paradox komen? Komt er straks een generatie aan ‘die niet beter weet’ dan dat het op elke hoek van de straat, in elk winkelcentrum, op elk station of vliegveld mis kan gaan en welk cynisme, welk wereldbeeld gaat dat met zich mee brengen? Wat voor samenleving wordt dat?

We kunnen alleen verder als we niet bang zijn en dat moeten we gaan ‘leren’. Dat moeten we elkaar leren, dat moeten we onze kinderen leren. Dit lijkt mij de grote uitdaging voor het onderwijs de komende jaren: leren om niet te bang zijn.

Ik weet niet hoe, ik heb het antwoord niet, maar ik ga er in de vakantie wel over nadenken.

Erwin van Rooijen